საქართველოში დღეს მხოლოდ დაახლოებით 40 მგვტ სიმძლავრის ქარის ელექტროსადგურები მუშაობს, თუმცა 300 მგვტ-ზე მეტი უკვე შენდება, ხოლო მთავრობის მიზანია 2031 წლისთვის დაახლოებით 1.3 გვტ. ამ სტატიაში განვიხილავთ, რომელი ქარის ელექტროსადგურები მუშაობს, რომლები შენდება, როგორ იღებენ პროექტები სახელმწიფო მხარდაჭერას და რა უნდა შეამოწმოს ინვესტორმა. მონაცემები მოცემულია 2026 წლის ოქტომბრის მდგომარეობით.
რამდენი ქარის ენერგია აქვს საქართველოს?
2025 წლის ბოლოს საქართველოში დადგმული სიმძლავრე 4,675 მგვტ იყო: ჰესები — 3,489 მგვტ, თბოსადგურები — 1,154 მგვტ, ქარის სადგურები — 20.7 მგვტ, მზის სადგურები — 10.8 მგვტ (Galt & Taggart-ის მონაცემები, renewables.ge). 2025 წელს ქარისა და მზის სადგურებმა ერთად 84 გვტ.სთ ელექტროენერგია გამოიმუშავეს, რაც ქვეყნის 13.8 ტვტ.სთ გენერაციის მხოლოდ 0.5%-ია.
ეს სურათი სწრაფად იცვლება: 2026 წელს ექსპლუატაციაში მეორე ქარის სადგური შევიდა, ხოლო პირველი მსხვილი პროექტები მშენებლობის ეტაპზეა.
მოქმედი ქარის ელექტროსადგურები
| ქარის სადგური | სიმძლავრე | სტატუსი |
|---|---|---|
| ქართლის ქარის სადგური (გორთან, შიდა ქართლი) | 20.7 მგვტ | მოქმედი; საქართველოს პირველი ქარის სადგური |
| ზემო ქარის სადგური | 18.75 მგვტ | ექსპლუატაციაში შევიდა 2026 წელს |
წყარო: renewables.ge, 2026 წლის მაისი.
მშენებარე ქარის ელექტროსადგურები
რუისის ქარის სადგური, 206 მგვტ. პროექტს ავითარებს სს „ვინდ ფაუერი" (Peri Group), ქარელის მუნიციპალიტეტში, სოფელ რუისთან. სადგურზე დამონტაჟებულია Goldwind-ის 33 ტურბინა, თითოეული 6.25 მგვტ სიმძლავრის, 105-მეტრიანი ანძითა და 171-მეტრიანი როტორით. ინვესტიცია 240 მილიონ აშშ დოლარს აღემატება, მათ შორის EBRD-ის 119 მილიონი დოლარის სესხი. ყველა ტურბინა 2026 წლის აგვისტოსთვის დამონტაჟდა, ხოლო სატესტო ექსპლუატაცია სექტემბრის ბოლოს დაიწყო (წყარო). კომერციული ექსპლუატაციის შემდეგ ეს საქართველოს უდიდესი ქარის სადგური იქნება.
იმერეთის ქარის პროექტი, 104 მგვტ. 13 ტურბინა, თითოეული 8 მგვტ, საჩხერის მუნიციპალიტეტში. მოსალოდნელი გამომუშავება — დაახლოებით 340 გვტ.სთ წელიწადში. განხორციელების შეთანხმება და ელექტროენერგიის შესყიდვის ხელშეკრულება (PPA) 2024 წელს გაფორმდა, მშენებლობა 2026 წლის სექტემბერში დაიწყო, ქსელთან მიერთება კი 2027 წლისთვისაა დაგეგმილი (წყარო).
პროექტების პორტფელი
საქართველოში 34 ქარის პროექტია: 5 მშენებლობის ეტაპზე და 29 — განვითარების ადრეულ ეტაპზე (წყარო). 2026 წელს საჯაროდ წარდგენილ პროექტებს შორისაა:
ადრეული ეტაპის პროექტების უმეტესობა ფინანსურ დახურვამდე ვერ მივა. რეალურ პროექტს ლიცენზიისგან ქარის გაზომვის მონაცემები, ქსელთან მიერთება და საბანკო ხარისხის შესყიდვის ხელშეკრულება განასხვავებს.
როგორ იღებენ ქარის პროექტები მხარდაჭერას: სიმძლავრის აუქციონები
საქართველომ ორმხრივი მემორანდუმებიდან განახლებადი ენერგიის მხარდაჭერის სქემის ფარგლებში კონკურენტულ აუქციონებზე გადაინაცვლა. ბაზრის რეფორმის შესახებ იხილეთ ჩვენი ანალიზი ელექტროენერგიის ბაზრის ლიბერალიზაციისა და CfD აუქციონების შესახებ.
| აუქციონი | შეთავაზებული სიმძლავრე | განაცხადები | შედეგი |
|---|---|---|---|
| პირველი აუქციონი (2023) | 300 მგვტ | 78 პროექტი, 943 მგვტ | 27 გამარჯვებული: 15 ჰესი, 10 მზის, 2 ქარის (წყარო) |
| მეორე აუქციონი (გამოცხადდა 2023 წლის 30 დეკემბერს) | 800 მგვტ, მ.შ. 195 მგვტ ქარი | 147 პროექტი, 1,877 მგვტ | ქარის კვოტა: 125 მგვტ სტანდარტული + 70 მგვტ ენერგიის შენახვის მოწყობილობებით (წყარო) |
გამარჯვებულ პროექტებს სახელმწიფო ფასის გარანტიას აძლევს. განაცხადების რაოდენობა შეთავაზებულ სიმძლავრეს ორჯერ აღემატებოდა, ამიტომ გამარჯვებას ტარიფი და პროექტის მზადყოფნა განსაზღვრავს.
რატომ არის ქარის ენერგია მნიშვნელოვანი საქართველოს ენერგოსისტემისთვის
საქართველოს გენერაციაში ჰესები დომინირებს, მაგრამ ზამთარში მათი გამომუშავება მცირდება და სისტემა თბოსადგურებსა და იმპორტზე გადადის. ქარი საქართველოში, როგორც წესი, ცივ თვეებში უფრო ძლიერია, ამიტომ ქარის ენერგია ჰიდროენერგიას ბუნებრივად ავსებს.
თუმცა არსებობს ზღვარიც. ეროვნული ენერგეტიკისა და კლიმატის გეგმის პროექტის მიხედვით, დამატებითი დამაბალანსებელი სიმძლავრის გარეშე 750 მგვტ-ზე მეტი ქარის ინტეგრაცია ტექნიკურ პრობლემებს გამოიწვევს, ნაწილობრივ იმიტომ, რომ ქარის გამომუშავების პიკი ხშირად ღამით, დაბალი მოთხოვნის დროს მოდის (წყარო). სწორედ ამიტომ შევიდა ენერგიის შენახვა აუქციონის დიზაინში. იხილეთ ჩვენი სტატიები ბატარეული ენერგიის შენახვის და ქსელის ინფრასტრუქტურის შესახებ.
პროექტის სავარაუდო ეკონომიკა
TBC Capital-მა 2026 წლის მაისში საქართველოში 50 მგვტ-იანი ქარის პროექტის მოდელი შეადგინა (წყარო):
| მაჩვენებელი | მოდელის მნიშვნელობა |
|---|---|
| დატვირთვის კოეფიციენტი | 39% |
| საშუალო ტარიფი | 5.7 აშშ ცენტი/კვტ.სთ |
| დაფინანსება | 70% ვალი, 30% კაპიტალი, სესხის ვადა 15 წლამდე |
| პროექტის IRR | 19.5% |
| კაპიტალის ანაზღაურების ვადა | 5.5 წელი |
ეს მოდელირებული მაჩვენებლებია და არა გარანტირებული შემოსავალი. რეალური უკუგება დამოკიდებულია გაზომილ ქარის რესურსზე, გამომუშავების შეზღუდვებზე, დაბალანსების ხარჯებსა და საბოლოო ტარიფზე.
რა უნდა შეამოწმოს ინვესტორმა ქარის პროექტის შეძენამდე ან დაფინანსებამდე
საქართველოში ენერგეტიკულ ტრანზაქციებზე მუშაობის გამოცდილებით, ყველაზე ხშირად შეფასებას ეს საკითხები ცვლის:
- ქარის მონაცემები. მინიმუმ 12 თვის ადგილზე გაზომვა (მეტეოანძა ან LiDAR), გრძელვადიან მონაცემებთან კორელაცია და დამოუკიდებელი შეფასება P50 და P90 მნიშვნელობებით.
- ქსელთან მიერთება. სახელმწიფო ელექტროსისტემასთან (GSE) გაფორმებული მიერთების ხელშეკრულება, მიერთების წერტილის გამტარუნარიანობა და ვინ ფარავს ქვესადგურისა და ხაზის ხარჯებს.
- შეზღუდვა და დაბალანსება. რამდენად ხშირად შეიძლება სისტემის ოპერატორმა გამომუშავება შეზღუდოს და ვინ იხდის დისბალანსის ხარჯებს.
- შესყიდვის ხელშეკრულება. აუქციონის ან PPA-ის პირობები: ტარიფი, ვალუტა, ინდექსაცია, ვადა და შეწყვეტის უფლებები.
- ნებართვები და მიწა. გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილება, მშენებლობის ნებართვა, მიწის უფლებები ყველა ტურბინისა და მისასვლელი გზისთვის, ტყისა და დაცული ტერიტორიების შეზღუდვები.
- ლოჯისტიკა. შეძლებს თუ არა 70 მეტრზე გრძელი ფრთები და მძიმე ნაცელები საქართველოს გზებსა და ხიდებზე ობიექტამდე მისვლას.
- ტურბინების მიწოდება. გარანტია, ხელმისაწვდომობის გარანტიები და მომსახურების პირობები არჩეული ტურბინის მოდელისთვის.
ამ მიმართულებებს მოიცავს ჩვენი ტექნიკური დიუ დილიჯენსის სერვისი, ხოლო სრული პროცესი აღწერილია ჩვენს ენერგეტიკული აქტივების დიუ დილიჯენსის ჩეკლისტში.
პერსპექტივა
რუისისა და იმერეთის სადგურების ამოქმედების შემდეგ საქართველოში ქარის ელექტროსადგურების სიმძლავრე 2027 წლისთვის დაახლოებით 40-დან 350 მგვტ-მდე შეიძლება გაიზარდოს — თითქმის ათჯერ. მთავრობის მიზანი, 2031 წლისთვის 1.3 გვტ, დამოკიდებულია დამაბალანსებელ სიმძლავრეებში, ენერგიის შენახვასა და გადამცემ ქსელში ინვესტიციების დროულობაზე.
ინვესტორებისთვის შესაძლებლობა ახლაა: ადრეული ეტაპის პროექტები კარგი ქარის მონაცემებითა და ქსელთან მიერთების მკაფიო გზით ჯერ კიდევ ხელმისაწვდომია, მაგრამ კონკურენცია გაიზრდება, როგორც კი პირველი მსხვილი სადგურები გამომუშავებას დაამტკიცებენ.
განიხილავთ ქარის პროექტს საქართველოში? დაგვიკავშირდით გარიგების მოძიების, დიუ დილიჯენსისა და ტრანზაქციის მხარდაჭერის განსახილველად.
