ელექტროსადგურის ნებართვები საქართველოში: გზშ, ლიცენზია და ქსელთან მიერთება (2026)

საქართველოში ელექტროსადგურის მშენებლობას ოთხი მთავარი თანხმობა სჭირდება: გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილება ან სკრინინგის გადაწყვეტილება, მშენებლობის ნებართვა, ქსელთან მიერთების ხელშეკრულება და, 15 მგვტ-ზე მეტი სიმძლავრის სადგურისთვის, სემეკის წარმოების ლიცენზია. ამ სტატიაში განვიხილავთ, ვინ გასცემს თითოეულ მათგანს, რომელ პროექტებს სჭირდება გარემოზე ზემოქმედების სრული შეფასება (გზშ), რა ვადებს ადგენს კანონი და როგორ ვითანამშრომლოთ ადგილობრივ მოსახლეობასთან, რომ ნებადართული პროექტი რეალურად აშენდეს. წესები მოცემულია 2026 წლის ოქტომბრის მდგომარეობით.

რა ნებართვები სჭირდება ელექტროსადგურს საქართველოში?

თანმიმდევრობას მნიშვნელობა აქვს: კოდექსის მიხედვით, ლიცენზია ან ნებართვა, რომელიც გარემოსდაცვით გადაწყვეტილებაზეა დამოკიდებული, ძალაში მხოლოდ ამ გადაწყვეტილების გაცემის შემდეგ შედის (წყარო).

სჭირდება თუ არა ჩემს პროექტს გზშ?

გარემოსდაცვითი შეფასების კოდექსი პროექტებს ორ დანართად ყოფს (წყარო):

გზშ-ის განაცხადები, სკოპინგის ანგარიშები და საჯარო განხილვები ქვეყნდება გარემოს ეროვნული სააგენტოს პორტალზე (წყარო).

რამდენ ხანს გრძელდება გზშ?

კოდექსი თითოეული ეტაპისთვის მკაცრ ვადებს ადგენს (წყარო):

გადაწყვეტილება უვადოა, თუმცა ძალადაკარგულად ცხადდება, თუ საქმიანობა 7 წლის განმავლობაში არ დაიწყო. მისი ახალ მფლობელზე გადაცემა შესაძლებელია დაჩქარებული, 10-დღიანი პროცედურით (წყარო). ორივე საკითხი მნიშვნელოვანია, როცა განვითარების ეტაპზე მყოფ პროექტს ყიდულობთ.

მშენებლობის ნებართვა

მშენებლობის ნებართვა ყველა სადგურს სჭირდება, ხოლო გამცემი ორგანო ობიექტის კლასსა და მდებარეობაზეა დამოკიდებული: დიდ ენერგეტიკულ ობიექტებს, როგორც წესი, ეროვნულ დონეზე — ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო, მცირეს კი მუნიციპალიტეტი აძლევს ნებართვას. ნებართვის გაცემა, ჩვეულებრივ, ეტაპობრივად მიმდინარეობს (მიწის ნაკვეთის გამოყენების პირობები, არქიტექტურული პროექტი, შემდეგ თავად ნებართვა), ხოლო გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილება მანამდე უნდა არსებობდეს.

ქსელთან მიერთება

ქსელის გამტარუნარიანობა დღეს ერთ-ერთი ყველაზე მკაცრი შეზღუდვაა. Galt & Taggart-ის 2025 წლის ივნისის მიმოხილვის მიხედვით, სსე-მ, გადამცემი სისტემის ოპერატორმა, ცვალებადი განახლებადი სიმძლავრის მიერთების ზღვრები დაადგინა: ქარისთვის 0.75 გვტ და მზისთვის 0.5 გვტ (წყარო). პრაქტიკაში:

• მიერთებაზე განაცხადი ადრე შეიტანეთ და მიერთების პირობები პროექტის მთავარ დოკუმენტად მიიჩნიეთ.
• გაარკვიეთ, ვინ იხდის ქვესადგურისა და ხაზების გაძლიერების ხარჯს და როდის არის დაგეგმილი სამუშაოები.
• ჰესისთვის შეამოწმეთ, იძლევა თუ არა მიერთება სრული სიმძლავრით მუშაობის საშუალებას გაზაფხულის წყალდიდობისას, როცა ხაზები ყველაზე დატვირთულია.

წარმოების ლიცენზია

კანონის „ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების შესახებ" მიხედვით, 15 მგვტ-მდე სადგურს წარმოების ლიცენზია არ სჭირდება, თუმცა ვალდებულია შეატყობინოს მარეგულირებელს; უფრო დიდ სადგურებს სემეკის ლიცენზია სჭირდება, ხოლო მიკროგენერაციაზე (კანონით 100 კვტ, სემეკმა 500 კვტ-მდე გაზარდა) ნეტო აღრიცხვის ან ნეტო დარიცხვის წესები ვრცელდება; იხ. ჩვენი სტატია ნეტო აღრიცხვაზე (წყარო). იხილეთ ჩვენი სტატია სემეკის შესახებ.

დაინტერესებული მხარეები: თანხმობა, რომელიც ქაღალდზე არ წერია

ნებართვების სრული პაკეტი პროექტის განხორციელებას არ უზრუნველყოფს. დასავლეთ საქართველოში ნამახვანჰესის პროექტს 200 დღეზე მეტხანს გაგრძელებული პროტესტი დახვდა, ხოლო 2021 წლის სექტემბერში თურქულმა კომპანია ENKA-მ მთავრობასთან ხელშეკრულება შეწყვიტა (წყარო). ინვესტორებისთვის გაკვეთილი ასეთია: მოსახლეობის თანხმობა ნებართვის რეალური რისკია.

რა მუშაობს:

1. დაიწყეთ კომუნიკაცია სკოპინგის განხილვამდე და არა მასზე; პროექტი ქართულად, მკაფიო რუკებით ახსენით.
2. შეთანხმდით, როგორ იქნება უზრუნველყოფილი ეკოლოგიური ხარჯი, თევზსავალი და სარწყავად წყლის გამოყენება.
3. დაასაქმეთ ადგილობრივები, ვალდებულებები წერილობით დააფიქსირეთ და შექმენით საჯარო საჩივრების მექანიზმი.
4. მშენებლობისა და ექსპლუატაციის დროს მონიტორინგის შედეგები გამოაქვეყნეთ.

დეტალებისთვის იხილეთ ჩვენი სტატიები დაინტერესებულ მხარეებთან მუშაობის და ESG-ის ქართულ ჰიდროენერგეტიკაში შესახებ.

ნებართვების ჩეკლისტი პროექტის შეძენისას

• გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილება: გაცემულია, რა პირობებს შეიცავს, საქმიანობა დაიწყო 7 წლის ვადაში, შესაძლებელია მყიდველზე გადაცემა.
• მშენებლობის ნებართვა: რომელი ეტაპია დასრულებული და შეესაბამება თუ არა პროექტი ნებართვას.
• ქსელთან მიერთების ხელშეკრულება: სიმძლავრე, ძაბვა, გაძლიერების ხარჯი და ვადები.
• წარმოების ლიცენზია ან მარეგულირებლის შეტყობინება, სიმძლავრის მიხედვით.
• საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული მიწის საკუთრება და იჯარა, მისასვლელი გზებისა და ხაზის ტრასის ჩათვლით.
• საჯარო განხილვების ოქმები, მოსახლეობის წინაშე აღებული ვალდებულებები და ღია საჩივრები.

ჩვენი მარეგულირებელი და ESG გუნდები ინვესტორებისთვის ამოწმებს ნებართვებს და სოციალურ რისკებს.

გეგმავთ ან ყიდულობთ ენერგეტიკულ პროექტს საქართველოში? დაგვიკავშირდით.